Καλωσόρισμα του χειμώνα στην Αλωνίσταινα

Αλωνίσταινα 1300 μέτρα υψόμετρο. Τοπικό Διαμέρισμα του Δήμου Φαλάνθου, Επαρχίας Μαντινείας, Νομού Αρκαδίας. Χώρος ιστορικός. Χώρος ιερός. Τα δοξασμένα βουνά της, με το Λυμποβίσι, το Αρκουδόρεμα, την Πιάνα, τη Σιλίμνα, τα Τρίκορφα που ήσαν τα λημέρια των κλεφτών και των αρματωλών, που μέσα από αυτά τα μετερίζια άναψε η σπίθα, και ξεκίνησε ο αγώνας για την Λευτεριά.

Αλωνίσταινα. Εκεί που στα ιερά χώματά της γεννήθηκε η Λεβεντογέννα Μάνα του Μεγάλου Στρατηλάτη του Γέρου του Μωριά, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ονόματι Ελλισάβετ, (Ζαμπία ή Ζαμπέτα) κατά την Αγγλική Γλώσσα, το γένος Κωνσταντή Κωτσάκη.

Αλωνίσταινα. Εσύ που δέχθηκες, τη Μάνα πλέον Ζαμπία με το μικρό Θεόδωρο, όταν σκοτώθηκε ο άντρας σου ο Κωνσταντής, που έμεινε μαζί σου μέχρι που έγινε δεκαπέντε χρόνων. Μικρός στην ηλικία ο Θεόδωρος, αλλά μεγάλος στο πνεύμα και τη σοφία, ο μελλοντικός Γέρος του Μωριά.

Αλωνίσταινα. Που άλλοτε έσφιζε από κόσμο. Κοινοτικό Σχολείο, κρεοπωλεία, παντοπωλεία, Αστυνομικό Τμήμα, δυο τρεις κοινοτικούς φούρνους.

Η αιμορραγία όμως της μεταναστεύσεως, και ο μακρύς δρόμος για μια καλύτερη ζωή, άφησαν την Ιστορική Αλωνίσταινα να απαριθμεί σήμερα 20-23 κατοίκους, των οποίων ο αριθμός συρρικνώνεται. Το παρήγορο όμως είναι, ότι δεν απεκόπη ο ομφάλιος λώρος, που συνδέει τα παιδιά της που ζουν μακριά, με την πατρώα γη, και τη δοξασμένη Αλωνίσταινα που γεννήθηκαν.

Έρχονται από τη μακρινή Αμερική, τον Καναδά για να γεμίσουν τα πνευμόνια τους καθάριο αέρα από τα αιωνόβια έλατα που στέκουν καμαρωτά μέσα στα δυσπρόσιτα καταράχια, του Διάσελου, της γαιδουρόραχης.

Ήδη όμως έχει αρχίσει να παρουσιάζει η Αλωνίσταινα μια νέα όψη. Ο δραστήριος και ανήσυχος στο πνεύμα εφημέριος Δημήτριος Λυμπερόπουλος με τα μέλη του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου έχουν αναδυθεί σ' έναν ευγενή αγώνα για την παλλινόρθωση της Αλωνίσταινας με την τέλεση θρησκευτικών τελετών και πανηγυρικών εκδηλώσεων. Τα ιερά εξωκκλήσια, Αγίας Αικατερίνης, Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, Αγιάννη Ριγανά, Ζωοδόχου Πηγής, άρχισαν να ζουν στιγμές εκκλησιαστικές, με εσπερινούς και Θείες Λειτουργίες...· τη θρησκευτική πανήγυρη της Αγίας Παρασκευής, προστάτιδας του χωριού. Εδώ υπάρχει και η παράδοση που μας λέγει : κατά πρώτον, ο Ιερός Ναός ήταν μικρός. Όταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης επρόκειτο να λάβει μέρος στη μάχη των Δερβενακίων, προσευχήθηκε ολονυχτίς, παρακαλώντας την Αγία Παρασκευή να τον βοηθήσει να νικήσει στη μάχη, και άμα νικήσει, να της μεγαλώσει τον Ιερό Ναό. Έτσι και έγινε. Τη γιορτή της Παναγίας με το Αλωνιστιώτικο αντάμωμα. Την εορτή του Αγίου Πνεύματος, όπου ο Σύλλογος Αργείων κάθε χρόνο με αρτοκλασία λαμπρύνει την όλη γιορτή. Εορτή των Χριστουγέννων και Αγίων Θεοφανείων, με την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στο λεγόμενο ΚΕΦΑΛΑΡΙ.

27 Μαρτίου 2009. Ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Αλέξανδρος κατόπιν προσκλήσεως υπό των συμφοιτητών του, τόσον από την Αλωνίσταινα, όσον και από άλλα μέρη της Ελλάδος, προεξήρχε της ακολουθίας της Δ’ στάσεως των χαιρετισμών. Μέσα σε μια χειμωνιάτικη βραδιά, ακούστηκε η φωνή του να ψάλει κατανυκτικά τους οίκους, με τη συνοδεία του χορού των συμφοιτητών του.

Η ακολουθία του Ιερού Επιταφίου με την ιερά πομπή να κατευθύνεται μέχρι το χώρο του κοιμητηρίου. Η ακολουθία της Αναστάσεως με το Δεύτε λάβετε Φως.

Το κύριον όμως επιστέγασμα, του χρόνου που πέρασε, ήταν η θρησκευτική και εθνική εκδήλωση, τελετή-μνημόσυνο, για τη Λεβεντογέννα Μάνα του Γέρου του Μωριά, Ζαμπία ή Ζαμπέτα.

Ήταν 7 Σεπτεμβρίου του έτους 2009. Ένα πλούσιο εορταστικό πρόγραμμα με τέλεση Θείας Λειτουργίας , ιερό μνημόσυνο προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου. Ο χώρος πέριξ του αγάλματος της Ζαμπείας καταστολισμένος. Φιλαρμονική. Έπαρση Σημαίας. Επιμνημόσυνη Δέηση. Πανηγυρικός της ημέρας. Κατάθεση στεφάνων, απαγγελία ποιημάτων, ενός λεπτού σιγή. Ανάκρουσις Εθνικoύ Ύμνου. Παράθεση γεύματος στον χώρο της πλατείας. Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια από το χορευτικό συγκρότημα «Κέντρο Ελληνικού χορού Τρίπολης» της Μαρίας Καραπάνου.

Μέσα στο σύνολο των εκκλησιαστικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων έρχεται να δώσει ένα διαφορετικό χρώμα η εκδήλωση « Καλοσώρισμα του ερχομού του χειμώνα στην Αλωνίσταινα». Ξεκίνησε δυο χρόνια πριν όταν συνέλαβαν την ιδέα μέλη του Συλλόγου Απανταχού Αλωνιστιωτών και με την αγαστή συνεργασία του Δήμου Φαλάνθου, με τον ακάματο Δήμαρχον Κώστα Ψυχάρη, καθιερώθηκε ως ετήσια εκδήλωση.

Έτσι και εφέτος έλαβε χώρα η πρωτότυπη αυτή γιορτή. Από μέρες πριν οι οργανωτές της γιορτής φρόντισαν να μεταφέρουν ελατοκορμούς από το λόγγο για τη μεγάλη φωτιά που άναψαν στη μέση της πλατείας του χωριού. Με αγάπη και όρεξη να καθαρίσουν τον χώρο. Να στήσουν τα στέγαστρα, μήπως υπήρχε και καμιά βροχή. Καζάνια, σιδεροστιές, μεγάλες κουτάλες για τη φασολάδα με τα φασόλια τα μπαρμπούνια που έχουν πάρει και το βραβείο Πανελληνίως. Πατάτες ψητές στη θράκα. Σε κείνη την θράκα, τις σκληρές και αδυσώπητες εκείνες μέρες της σκλαβιάς και του χαλασμού, όταν οι κυνηγημένοι ραγιάδες από τον Οθωμανό κατακτητή, κάτω από τα βαθύσκια αιωνόβια έλατα, σφάζανε τα αρνιά, και τα ψήνανε στη θράκα φτιαγμένη από τα ελατόκλαρα. Εκεί τρώγανε και μεθάγανε με το αθάνατο κρασί του εικοσιένα, για να πάρουν δύναμη και να καταστρώσουν τα σχέδια για το μεγάλο ξεσηκωμό.

Όταν ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Αλέξανδρος ενημερώθηκε για τη γιορτή είπε στον εφημέριο Πατέρα Δημήτριο Λυμπερόπουλο “Κρίνω ότι είναι ορθόν να συνδέσουμε την εκδήλωση αυτή με το Εκκλησιαστικό στοιχείο. Να προηγηθεί ακολουθία του Εσπερινού...”. Έτσι και έγινε.

Την 28ην Νοεμβρίου 2009, ημέρα Σάββατον και ώραν 4η μ.μ. χτύπησαν οι καμπάνες χαρμόσυνα και ο ήχος τους αντιλλάλησε απέναντι στα ψιλά βουνά. Στο άκουσμά τους, κάποιο νυχτοπούλι κρυμμένο στα δασειά αιωνόβια έλατα απαντά και αυτό, σαν να θέλει να συμμετάσχει στην όλη γιορτή. Κάποια σκυλιά από τα πέρα σπίτια του χωριού, με το αλύχτισμά τους έδωσαν το παρόν.

Σιγά σιγά αρχίζουν να κατηφορίζουν οι λιγοστοί κάτοικοι από τα σοκάκια του χωριού, και έγιναν πολλοί με τους επισκέπτες φθάνοντας στην Εκκλησία. Μέσα σε μια κατανυκτική εκκλησιαστική ατμόσφαιρα, εψάλη η ακολουθία του εσπερινού, χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτη μας ο οποίος κήρυξε το Θείο λόγο. Ήταν ένας λόγος μεστός, που δρόσισε με τα ζείδωρα νάματα της αληθούς πίστεως ψυχές διψασμένες.

Εστίασε το λόγο του στο επίκαιρο καυτό θέμα, όσον αφορά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Μιας απόφασης ανοίκειας και ασεβούς που αναφέρεται στην αποκαθήλωση του Τιμίου Σταυρού από παντού. Το ξήλωμα των Ιερών εικόνων από τα Σχολεία, και τις αίθουσες δικαστηρίων. Την κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών στο σχολείο, και γενικά την απαξίωση της θρησκευτικής και λατρευτικής ζωής της Εκκλησίας. Την κοπή δηλαδή του ομφάλιου λώρου, που συνδέει το χριστιανικό Ορθόδοξο άνθρωπο με τα δόγματα και τις αλήθειες της χριστιανικής ζωής και πολιτείας.

Μετά το πέρας του εσπερινού άρχισε η όλη γιορτή. Από την αντικρινή πλευρά της πλατείας ξεκίνησε το παραδοσιακό έθιμο. Προηγούνταν τα όργανα τα παραδοσιακά. Το κλαρίνο και το νταούλι και τους γέροντες να τραγουδούν τα κλέφτικα τραγούδια. Να, και το υπομονετικό γαϊδουράκι με το σαμάρι του, ριγμένο επάνω το κεντισμένο τσιόλι, σημερινό ριχτάρι, με τα φανταχτερά χρώματα, κεντισμένο στον Αλωνιστιώτικο αργαλειό δεκαετίες πριν, με τα μάλλινα γνέματα, που έγνεθαν οι γερόντισσες Αλωνιστιώτισσες, κάτω από το τρεμάμμενο φως του λυχναριού με το λάδι, με τη ρόκα και το αδράχτι. Συνήθως τα γνέματα τα έβαφαν με φυσικές ύλες. Από κοντά και το χορευτικό συγκρότημα «Κέντρο Ελληνικού Χορού Τρίπολης» της Μαρίας Καραπάνου. Φουστανελοφόροι και βλαχοπούλες, ακολουθούσαν το γιορτάσι. Έφτασαν σιγά σιγά δίπλα στο ολόλευκο μαρμάρινο μνημείο της ΖΑΜΠΙΑΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ-ΚΩΤΣΑΚΗ, που συμμετείχε και αυτή νοερά στην τοπική γιορτή. Με το διαπεραστικό βλέμμα της, και το τραχύ πρόσωπό της από τις κακουχίες της σκλαβιάς, κρατά το μικρό Θοδωρή από το χέρι. Τον Θοδωρή που φόρτωνε το γαϊδουράκι του ξύλα από τον λόγγο, τα πήγαινε στην Τρίπολη και τα πουλούσε στους ξυλόφουρνους, και για τις ξυλόσομπες των σπιτιών.

Πολύς ο κόσμος γύρω από τη μεγάλη φωτιά. Τυλιγμένα στα ζεστά πανωφόρια τους, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, γιατί η Αλωνίσταινα δεν αστειεύεται. Το κρύο διαπεραστικό.

Κάτω από έναν αστρώδη ουρανό, και το φως του φεγγαριού, που έφευγε σιγά σιγά για να χαθεί πίσω από τις ελατοσκεπείς βουνοκορφές άρχισε ένα τρικούβερτο γλέντι. Το πυκνό σκοτάδι πέφτει βαρύ. Οι φλόγες όμως από τη φωτιά κάνουν να λάμπουν τα πάντα γύρω, και οι κάφτρες να πηγαίνουν ψηλά, σχηματίζοντας ένα εξαίσιο θέαμα.

Αρχίζουν να μοιράζονται μεγάλα πλαστικά κύπελα, και ένας ένας με τη σειρά του, σαν το συσσίτιο στο στρατό, έφτανε κοντά στο καζάνι με τη φασολάδα, και ο μάγειρας του το γέμιζε με τη μεγάλη κουτάλα. Ήταν ό,τι έπρεπε ζεστή ζεστή μέσα στη Φθινοπωρινή κρύα νυχτιά. Ο χορός και το τραγούδι έδωσαν μια χαρούμενη βραδιά, για να θυμηθούν όλοι μαζί τα όμορφα εκείνα ανθρώπινα χρόνια, που δυστυχώς τείνουν να ξεχασθούν μέσα στην αγχωτική καθημερινότητα.

Οι ώρες περνούν. Το κρύο αρχίζει να γίνεται αρκετά διαπεραστικό. Όλοι όμως συγκεντρωμένοι σαν μια οικογένεια γύρω από την φωτιά, δε λένε να αποχωρήσουν. Τους ζεσταίνει το αθάνατο κρασί, και οι ψητές ρέγγες που τις περνάνε πάνω από τη θράκα σουβλισμένες σε μεγάλα σιδερένια πιρούνια.

Όντως μια ξεχωριστή βραδιά. Καλύτερα να μην τελείωνε ποτέ. Τοιούτου είδους θρησκευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, τείνουν να δώσουν το έναυσμα για περαιτέρω προσφορά στην Ιστορική Αλωνίσταινα, για να αποβεί σημείο αναφοράς. Να γίνει χώρος επισκέψιμος, για να γνωρίσουν οι νέες γενιές, τα χώματα τα δοξασμένα, τα παλιά λημέρια των αγωνιστών του 1821. Για να μην ξεχνά ο Έλληνας την καταγωγή του, την ιστορία του, τη θυσία των προγόνων του και μάλιστα σε μια εποχή που κίνδυνοι ελλοχεύουν από παντού...

Απαραίτητον να υπάρξουν συνεχιστές των παραδόσεων και εθίμων για μια Ελλάδα που διαγράφει ιστορία και της αξίζουν πολλά.

Με μια καλή θέληση και αρκετή δουλειά, η ιστορική Αλωνίσταινα θα βρει και πάλι τους παλιούς όμορφους ρυθμούς της.

Έπαινοι και συγχαρητήρια στους διοργανωτές της όμορφης πατριωτικής Αλωνιστιώτικης εκείνης βραδιάς.

Πρωτ. Δημ. Λυμπερόπουλος

Πηγή: ΟΔΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ